Một cuốn tiểu thuyết thiếu nhi chan chứa tình yêu thương và hơi ấm

Bình luận về cuốn tiểu thuyết dành cho thiếu nhi Phương Nhất Hòa chạy nhanh lên của Kỳ Trí

Phương Nhất Hòa chạy nhanh lên là tác phẩm mới của nhà văn Kỳ Trí. Cảm hứng sáng tác cuốn tiểu thuyết bắt nguồn từ một cuộc phỏng vấn mà ông thực hiện cách đây ba mươi năm. Sau ba mươi năm ấp ủ và lên men, cuối cùng Kỳ Trí cũng cho ra mắt cuốn tiểu thuyết thiếu nhi dài tập viết về quá trình trưởng thành và vươn lên trong cuộc sống, mang ý nghĩa hiện thực sâu sắc.
Câu chuyện xoay quanh một gia đình có ba thành viên. Người bố còn trẻ, tài giỏi, tháo vát, nhiệt tình và lạc quan. Người mẹ mắc bệnh tim do bị thấp khớp nghiêm trọng, phải nằm liệt giường trong thời gian dài và không thể tự chăm sóc bản thân. Cậu con trai thông minh, ham học, hiện đang học lớp bốn. Nhờ có người bố tài giỏi không việc gì không thể không làm được, nên dù người mẹ phải nằm liệt giường, cả gia đình vẫn sống trong bầu không khí ấm áp và hạnh phúc. Thế nhưng, cuộc đời vốn khó lường. Một ngày nọ, khi đang treo một bức tranh phong cảnh lên tường, người bố đột ngột lên cơn nhồi máu cơ tim, gục ngã ngay trước mặt người vợ và đứa con còn thơ dại, rồi rời xa cõi đời, mang theo biết bao tiếc nuối. Một gia đình vốn hạnh phúc, ấm êm bỗng chốc mất đi trụ cột, để lại người vợ nằm liệt giường, cậu con trai còn nhỏ và vô vàn thử thách chưa biết sẽ ra sao đang trờ đợi ở phía trước...
Đối mặt với nỗi đau thương to lớn khi mất bố cùng những thử thách chồng chất do mẹ phải nằm liệt giường, Phương Nhất Hòa không hề sợ hãi, không lùi bước, thậm chí còn không khóc. Cậu đã vận dụng tối đa những kiến thức và kỹ năng sống mà bố truyền dạy khi còn sống, dũng cảm đảm nhận vai trò trụ cột nhỏ của gia đình. Cậu không chỉ học cách tự đi xe buýt đến trường mà còn chủ động gánh vác trách nhiệm chăm sóc cho mẹ . Mỗi ngày, cậu đến bệnh viện lấy chai truyền dịch cho mẹ, chăm sóc và trở mình cho mẹ, rồi còn tự nấu ăn cho cả hai mẹ con... Để thầy cô và bạn bè không biết nỗi đau của mình, cậu cố nén đau buồn, cố ý giấu kín sự thật về việc bố đã qua đời. Ngày nào cậu cũng học tập và sinh hoạt như khi bố còn sống, cứ như thể bi kịch ấy chưa từng xảy ra, như thể bố vẫn luôn ở bên cạnh mình.

Phương Nhất Hòa chạy đi chạy lại giữa nhà và trường học, vừa chăm sóc mẹ, thu xếp việc nhà, hoàn thành bài vở, giúp đỡ bạn bè, vừa tham gia tập luyện điền kinh. Trong hoạt động Tuần lễ Học sinh Tiểu học  với chủ đề “Em làm việc nhà”, cậu bé trổ tài nấu món trứng xào cà chua thịt băm... Tinh thần tự lập của Phương Nhất Hòa không chỉ khiến thầy cô cảm động mà còn lay động cả người mẹ. Dưới ảnh hưởng của con trai, cuối cùng người mẹ cũng vượt qua nỗi đau buồn, cùng con lạc quan đối diện với cuộc sống.
Đồng thời, thông qua sự quan tâm, chăm sóc và giúp đỡ đầy khéo léo, chu đáo của các tình nguyện viên trong khu dân cư, bác sĩ, thầy cô, nhà trường và các tổ chức xã hội, cuốn tiểu thuyết đã làm nổi bật hơi ấm của đại gia đình xã hội, đồng thời lan tỏa ánh sáng của tình người. Mặc dù mở đầu bằng một bi kịch, nhưng xuyên suốt tác phẩm luôn tràn đầy tinh thần lạc quan, ý chí vươn lên, thái độ sống tích cực và tinh thần tự lập, tự cường. Đây quả thực là một cuốn tiểu thuyết thiếu nhi chan chứa tình yêu thương và hơi  ấm. Đồng thời, tác phẩm còn mang ý nghĩa tích cực trong việc bồi dưỡng ý thức tự chủ, tự lập và khả năng vượt qua nghịch cảnh cho thiếu nhi ngày nay.
Tác phẩm có nhiều nét đổi mới đáng chú ý về phương diện tự sự. Trong một cốt truyện thoạt nhìn tưởng chừng đơn giản, tác giả đã khéo léo vận dụng nhiều thủ pháp nghệ thuật như hồi tưởng, xen kẽ, nghịch thuật, liên tưởng, thậm chí cả dòng ý thức, để xây dựng hình tượng người bố tuy đã qua đời nhưng dường như vẫn hiện diện ở khắp mọi nơi. Tình yêu thương và sự trưởng thành trong tiểu thuyết gắn bó mật thiết với nhau. Trí tuệ, tình yêu thương và những phẩm chất tốt đẹp của người bố đã trở thành nguồn sức mạnh tinh thần to lớn giúp Phương Nhất Hòa không ngừng tiến bước trên hành trình trưởng thành. 
Nét sáng tạo độc đáo trong phương diện nghệ thuật của cuốn tiểu thuyết thể hiện ở một số khía cạnh sau: 
Thứ nhất, tiểu thuyết sử dụng hai mạch truyện: mạch truyện nổi và mạch truyện ngầm. Mạch truyện nổi kể về cuộc sống tự lập của Phương Nhất Hòa sau khi bố qua đời, đây cũng là cốt truyện và mạch truyện chính của tác phẩm. Mạch truyện ngầm tái hiện những chuyện thường ngày giữa Phương Nhất Hòa và bố qua dòng hồi ức của cậu, đóng vai trò là mạch truyện phụ. Hai mạch truyện chính và phụ, nổi và ngầm đan xen lẫn nhau, làm phong phú thêm chiều sâu nội dung, đồng thời thúc đẩy diễn biến câu chuyện.
Thứ hai, tiểu thuyết lấy cuộc sống của Phương Nhất Hòa làm trọng tâm, đồng thời thông qua đời sống gia đình của những người bạn cùng lớp như La Tiểu Phán, Trình Lộ Lộ... để mở rộng tầm nhìn xã hội, phản ánh bức tranh đời sống đương đại rộng lớn hơn, nhờ đó nội dung cũng trở nên phong phú hơn. Thứ ba, những miêu tả về tâm lý trẻ em trong tiểu thuyết vô cùng tinh tế và phù hợp với đặc điểm tâm lý của lứa tuổi này. Đặc biệt, là Phương Nhất Hòa sau khi mất bố, cậu vừa muốn thầy cô và bạn bè tin rằng bố mình vẫn còn sống, vừa lo sợ người khác nhắc đến bố. Tâm trạng phức tạp, khó nói thành lời ấy được tác giả khắc họa vô cùng sinh động và chân thực.
Bi kịch gia đình của Phương Nhất Hòa cùng hành trình trưởng thành độc lập, không khuất phục trước khó khăn của cậu đã phản ánh thái độ sống tích cực, lạc quan và tinh thần tự lập trong cuộc sống của thiếu niên thời đại mới khi đối mặt với khổ đau và nghịch cảnh. Thái độ sống lạc quan tích cực, biết vươn lên trước những gian nan, thử thách và ý chí tự lập, tự cường mà tiểu thuyết đề cao chính là những phẩm chất quan trọng nhất của thiếu niên trong thời đại mới. Từ cậu bé Phương Nhất Hòa, chúng ta nhìn thấy hy vọng và tương lai của cả dân tộc. Đây chính là điểm chạm đến trái tim người đọc và cũng là giá trị vô cùng quý báu của cuốn tiểu thuyết này.

Nguồn: Uông Tu Vinh