Tin tức
02:38:25 22/10/20261. Nhà văn Lão Xá (1899–1966) từng viết rằng, mùa thu ở Bắc Kinh chính là thiên đường. Tiếc rằng, khi chúng tôi ghé thăm căn nhà cũ nơi ông từng sinh sống, mùa hè Bắc Kinh đang vào độ rực rỡ nhất. Trong khoảng sân nhỏ của tứ hợp viện, chị Hà Đình, Phó nghiên cứu viên Nhà tưởng niệm Lão Xá, người đã có hơn 20 năm gắn bó với nơi này nói với tôi rằng, vào mùa thu ngôi nhà thường đón nhiều khách đến thăm hơn. Suốt bốn mùa, sân nhỏ đều có những vẻ đẹp riêng. Nhưng mùa thu là khoảng thời gian nơi đây trở nên quyến rũ nhất, khi quả trên hai cây hồng trước sân chuyển sang sắc đỏ. Bây giờ, quả hồng vẫn còn xanh non. Chúng đang e ấp nép mình dưới tán lá, kiên nhẫn đợi mùa thu về.
Hai cây hồng do Lão Xá và vợ trồng trong tứ hợp viện nơi gia đình ông từng sinh sống.
Nhà cũ của Lão Xá là một ngôi tứ hợp rộng chừng 400 mét, nằm trong một con ngõ nhỏ yên bình. Khi bước chân qua cánh cổng vào nhà, cảm giác như đang bước vào một thế giới khác, yên bình và thư thái. Thời gian ở nơi này, dường như cũng trôi chậm lại theo bước chân thong dong của những người mến mộ văn nhân.
Năm 1950, nhà văn Lão Xá đã cùng gia đình chuyển về sống tại ngôi nhà ở ngõ 19 này. Khoảng sân nhỏ với hai cây hồng do chính tay ông và vợ trồng vào mùa xuân năm 1953 đã trở thành một phần ký ức của gia đình, cũng là ký ức tươi đẹp trong lòng những người hôm nay mỗi khi ghé thăm.
Bức tượng Lão Xá đặt dưới tán hồng trong sân.
Ở nơi nầy, những gian phòng nơi gia đình Lão Xá từng sinh sống vẫn được giữ gìn gần như nguyên trạng, từ phòng làm việc, phòng ngủ đến những vật dụng sinh hoạt thường ngày. Hà Đình chỉ cho chúng tôi nơi Lão Xá vẫn ngồi viết văn mấy mươi năm trước. Đó là căn phòng có khung cửa sổ rộng, đón đầy ánh nắng. Nếu nhà văn Lỗ Tấn có thói quen sáng tác vào ban đêm thì Lão Xá lại thường viết vào buổi sáng, khi những tia nắng chiếu qua khung cửa, ngập tràn căn phòng. Ông là người viết có kỷ luật, luôn duy trì việc sáng tác mỗi ngày. Trong 16 năm sống tại ngôi nhà này, Lão Xá đã có một thời kỳ sáng tác sung mãn, với hơn 20 vở kịch, hai tiểu thuyết cùng nhiều thể loại khác. Vở kịch Trà quán nổi tiếng cũng được ông viết trong giai đoạn này và đã được dịch, xuất bản tại Việt Nam cùng nhiều tác phẩm khác như Lạc đà Tường Tử, Tứ đại đồng đường, …
Trên bàn làm việc, bút, mực, đèn bàn… vẫn nằm yên ở đó. Những bức tranh mà sinh thời Lão Xá yêu thích vẫn được treo ở vị trí cũ trên tường. Mọi thứ dường như vẫn được giữ nguyên, mang lại cảm giác thân thuộc, gần gũi, như thể chủ nhân chỉ vừa rời đi đâu đó và chốc lát nữa thôi, ông sẽ trở về, lại ngồi vào bàn làm việc, tiếp tục những trang bản thảo còn dang dở.
Du khách tham quan Nhà tưởng niệm Lão Xá.
Một bình hoa hồng lớn được đặt trang trọng giữa phòng khách. Chị Hà Đình, người có nhiều năm nghiên cứu về cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của Lão Xá cho biết, ông là một người vô cùng yêu hoa, sân nhà ông bốn mùa đều có hoa nở, trong nhà lúc nào cũng chưng đầy hoa. Bây giờ, để tiết kiệm chi phí chăm sóc và thay hoa thường xuyên, Ban quản lý Nhà tưởng niệm đã sử dụng hoa giả để trang trí. Trên khung cửa sổ phòng ngủ và phòng làm việc của Lão Xá đều treo những chùm hồng vàng ươm bằng mô hình. Một đĩa hồng chín đỏ cũng được đặt trên chiếc bàn gỗ màu mun nơi phòng khách. Những quả hồng hiện diện trong từng góc nhỏ của ngôi nhà, như thể mùa thu trước vẫn đang còn lưu lại nơi này.
2. Giọng nói của nhà văn Lão Xá vọng ra từ chiếc loa nhỏ đặt ở một góc trong gian phòng trưng bày tiểu sử của nhà văn, khiến bước chân của nhiều người dừng lại. Ai nấy đều lặng yên, lắng nghe chất giọng trầm ấm của ông. Đó là bài giảng do chính ông biên soạn và thu âm. Có lẽ, với những người yêu văn chương, được nghe giọng nói của một nhà văn mà mình từng đọc, từng yêu mến hẳn là một trải nghiệm đặc biệt. Trong không gian ấm cúng, giọng nói của Lão Xá quanh quẩn bên tai, khiến người ta dễ dàng liên tưởng ông vẫn đang hiện diện đâu đó, trong chính căn nhà mình từng gắn bó.
Con tem in hình nhà văn Lão Xá được trưng bày trong nhà tưởng niệm.
Cánh cửa gỗ thỉnh thoảng khẽ kêu lên kót két khi có người bước vào, báo hiệu có khách ghé thăm. Cả cuộc đời đầy biến động của Lão Xá đã được thu nhỏ lại trong căn phòng này. Bắt đầu từ những ngày ấu thơ gian khổ, những năm bôn ba ở nước ngoài làm giảng viên Đại học. Và cuối cùng là 16 năm sống cùng gia đình tại tứ hợp viện ở Bắc Kinh cho đến ngày khép lại cuộc đời trên sông Thái Bình ở tuổi 67sau khi chịu tác động của cuộc Cách mạng Văn hóa (1966-1976). Sinh thời, Lão Xá từng đảm nhiệm nhiều trọng trách trong đời sống văn học Trung Quốc, trong đó có cương vị Phó chủ tịch Hội Nhà văn Trung Quốc.
Cùng với Lỗ Tấn, Lão Xá là một trong những nhà văn có nhiều tác phẩm được đưa vào giáo trình giảng dạy nhất. Theo Hà Đình, hằng năm, Nhà tưởng niệm Lão Xá đón nhiều đoàn học sinh, sinh viên đến tham quan, tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của nhà văn. Sinh ra và lớn lên ở Bắc Kinh, Lão Xá dành nhiều trang viết về Bắc Kinh, mảnh đất mà ông vô cùng yêu quý. Tài năng của Lão Xá thể hiện rất rõ ở khả năng nắm bắt tinh tế phong vị của từng vùng đất. Trong những năm giảng dạy tại trường Đại học ở Sơn Đông, ông đã có những sáng tác đặc sắc khắc họa về vùng đất này, những trang viết thành công đến độ khiến nhiều người đã lầm tưởng ông là người Sơn Đông.
Những tác phẩm của nhà văn Lão Xá được trưng bày trong nhà tưởng niệm.
Trong cuốn sổ lưu bút đặt tại nhà tưởng niệm, biết bao người đã gửi vào đó tình yêu và sự trân trọng dành cho Lão Xá. Nhà văn Lê Quang Trạng trong đoàn chúng tôi cũng đã ngồi xuống nắn nót lưu lại kỷ niệm trong chuyến đi. Những trang viết nối dài tình cảm của người yêu văn chương dành cho nhà văn đã khuất.
Chúng tôi nán lại thật lâu trong khoảng sân nhỏ, chụp những bức hình lưu niệm bên bức tượng Lão Xá dưới tán hồng. Nắng chiều đang thả những ánh vàng trên phiến gạch, tô đậm sắc đỏ của những ô cửa. Dường như chẳng ai vội rời đi, bởi mỗi người đều muốn lưu giữ thêm một chút hình ảnh của ngôi nhà, của khoảng sân bình yên mà mình có dịp đặt chân đến.
Tôi đã tự hẹn với chính mình, sẽ trở lại sân nhỏ vào một mùa thu, mùa của những quả hồng chín đỏ. Lời hẹn ấy, chẳng biết khi nào mới thành. Nhưng tôi biết, hai cây hồng sẽ luôn ở đó, cùng với thời gian, nắng gió, kể với mọi người câu chuyện về văn nhân.
Nguồn: Lê Hà (Tạp chí kế toán kiểm toán)
