Tin tức
01:47:44 05/11/2026Hòn đảo của mẹ kể về một người mẹ bị bắt cóc rồi đem bán đến nơi này. Sau nửa đời người lặng lẽ chịu đựng và sống trong cảnh tháng ngày trôi qua vô nghĩa, bà quyết định chuyển đến đảo Trúc Sào sinh sống. Cuối cùng, bà dùng số tiền kiếm được bằng chính sức lao động của mình để rời khỏi ngôi nhà ấy. Cách xây dựng truyện rất tinh tế, đặc biệt thể hiện ở mối quan hệ tương ứng giữa người mẹ và đảo Trúc Sào trên các phương diện bối cảnh, đặc điểm cũng như mạch tự sự.
Thứ nhất, cả hai đều ở trong tình cảnh lưu vong. Năm mười chín tuổi, người mẹ bị bà nội mua về làm vợ cho bố. Vốn là người Hà Bắc, bà không thuộc về nơi này. Dù đã sống ở đây ba mươi năm, bà vẫn không học được giọng nói địa phương, mà vẫn mang giọng Hà Bắc. “Thực ra, họ nói tiếng địa phương cũng không chuẩn lắm, âm cuối của câu câu ít nhiều vẫn mang giọng điệu của nơi họ sinh ra. Điều đó giống như một dấu ấn, theo thời gian, có lẽ người ta sẽ quên đi, nhưng thực chất, nó vẫn luôn lặng lẽ tồn tại”. Bà không hoàn toàn thuộc về nơi này, lại xa cách quê hương suốt nhiều năm, giống như đứng giữa biển khơi, hai bờ đều cách xa vời vợi. Đảo Trúc Sào cũng giống như ngôi làng, đều nằm trên một vùng đất nổi: “Ngôi làng của chúng tôi chẳng khác nào một cái gáo bầu trôi nổi trên mặt nước”. Đúng như tác giả viết, đảo Trúc Sào cũng là “một nơi nguy hiểm, lúc chìm lúc nổi”, không có nơi ở ổn định, luôn phải phiêu bạt, lênh đênh; nó không gắn liền với đất liền, cũng chẳng thuộc về dòng sông. “Lưu vong” ở đây chỉ trạng thái tồn tại lưng chừng, không hoàn toàn hòa nhập với môi trường mới, cũng chưa thể hoàn toàn tách khỏi môi trường cũ, mà luôn ở trong tình thế nửa gần nửa xa. Cả người mẹ lẫn đảo Trúc Sào đều rơi vào tình cảnh như vậy.
Thứ hai, cùng chung một hoàn cảnh “sống”. Khi người mẹ nói rằng mình muốn ra ngoài sống riêng, người nhà “như thể không nghe thấy lời mẹ nói”. Các anh trai và người bố đều đối xử lạnh nhạt với bà. Mỗi khi chúng tôi đứng ở bất cứ chỗ nào trong nhà gọi một tiếng, người mẹ lại “xuất hiện trước mặt chúng tôi với vẻ mặt ngoan ngoãn, có phần hoảng hốt, trên tay cầm thứ mà chúng tôi cần”. Đảo Trúc Sào từng là nơi nuôi vịt, nhưng giờ đây, cả anh trai lẫn người bố đều “chẳng màng” đến “chút đất” trên đảo. Người mẹ trong gia đình cũng như hòn đảo thuộc về nhà chúng tôi, khi cần thì bị đòi hỏi, còn trong cuộc sống thường ngày lại bị thờ ơ và phớt lờ. Đó chính là hoàn cảnh sống mà người mẹ và hòn đảo cùng phải chịu đựng.
Thứ ba, đều có chung xu hướng thăng trầm. Khi còn ở chung nhà, người mẹ luôn im lặng, chịu đựng sự đè nén và bị mọi người phớt lờ; đảo Trúc Sào cũng chẳng được ai để ý đến. Khi người mẹ chuyển ra đảo sống, thoát khỏi cuộc sống trói buộc mình và tìm lại giá trị bản thân thông qua lao động, hòn đảo Trúc Sào cũng dần trở nên tươi tốt hơn. Rau xanh được trồng trên đảo, còn có “tiếng kêu vui vẻ” của một trăm chú vịt do người mẹ nuôi. Sau trận mưa lớn, nước sông dâng cao, nhấn chìm đất đai trên đảo Trúc Sào. “Vườn rau trở nên lầy lội, toàn bộ rau xanh đều bị ngâm úng, thối rữa rồi chết”. Căn nhà gỗ nhỏ nơi người mẹ sinh sống bị dột, tượng trưng cho những phong ba và đòn giáng từ thế giới bên ngoài. Thế nhưng, những điều ấy vẫn không thể quật ngã người mẹ và hòn đảo nhỏ. Cuối cùng, khi người mẹ rời đi, hòn đảo lại trở về với sự tĩnh lặng vốn có.
Tác giả lấy nhan đề Hòn đảo của mẹ nhằm làm nổi bật mối liên hệ mật thiết giữa người mẹ và hòn đảo nhỏ. Suy cho cùng, đó là sự tương đồng và đồng điệu giữa hai bên. Đảo Trúc Sào không chỉ là nơi chuyển tiếp đưa người mẹ từ ngôi nhà của mình ra thế giới bên ngoài, mà còn là chứng nhân cho hoàn cảnh sống đầy bế tắc và hành trình rời đi của bà. Thậm chí, người mẹ và hòn đảo còn tìm thấy sự hoà hợp, chở che và an ủi lẫn nhau. Thông qua câu chuyện này, tác giả không chỉ khám phá cuộc sống và các biến chuyển trong nội tâm của những người phụ nữ bị bắt cóc rồi bán đến nơi đất khách quê người, ghi lại sự cam chịu, phản kháng và quyết định rời đi của họ (đặc biệt từ góc nhìn của người mang thân phận “người mẹ”); mà còn ghi chép cảnh sắc thiên nhiên và đời sống văn hóa nơi quê nhà, suy ngẫm về thế giới nội tâm của những con người nơi đây, đồng thời tìm hiểu những mối quan hệ phức tạp giữa người với người. Cuối cùng, thông qua sự hoà điệu và đối thoại giữa con người với cảnh vật, tác giả một lần nữa dùng việc viết lách để nhận thức lại và suy ngẫm về cảnh sắc, cuộc sống cùng con người nơi quê hương.
