Bảy bức thư bị đánh mất (trích sách, phần 1)

"Đối diện với bảy bức thư mà Ba Kim tiên sinh hồi trẻ viết cho thiếu nữ Sơn Tây, tôi không sao bình tĩnh cho được. Tôi bắt đầu xác thực, nghiên cứu và khám phá về người thiếu nữ ấy, mất ròng rã hơn hai năm trời. Câu chuyện đầy thăng trầm, rất đáng ghi chép lại." - Triệu Du

Bảy bức thư này đều là bút tích chân thực được viết bằng bút máy của nhà văn Ba Kim thời trẻ, có lẽ chưa từng được công bố. Địa chỉ của người nhận thư trước sau không thay đổi, đều là “Số 20 phố Pha Tử, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Sơn Tây”, họ tên người nhận thư đều được ghi là “Cô Triệu Đại Lợi”. Bảy phong thư đều vẫn còn, hai trong số ấy được dán tem thư thời dân quốc, in chân dung của Tôn Trung Sơn và Tưởng Giới Thạch. Dấu bưu điện trên đó khá mờ nhạt, nhưng còn rõ những chữ như: “Bình Hỗ”, “Thượng Hải”, “Bắc Bình”, “Dương Khúc, Thái Nguyên”…, có thể nhận định thời gian là vào “Năm dân quốc thứ 25”, tức năm 1936. Ba Kim tiên sinh viết trên phong thư các chữ “Bình Khoái” hoặc “Thượng Hải Lý Giam”. Lúc tôi nhận được thì bảy bức thư và bảy phong thư đã tách rời, không còn đi đôi với nhau như ban đầu. Do đó, thứ tự của chúng vẫn cần được nghiên cứu kỹ hơn. Ở cuối mỗi bức thư, Ba Kim tiên sinh có đề thời gian, nhưng chỉ có ngày tháng chứ không có năm, điều này cũng khiến cho việc sắp xếp thứ tự của bảy bức thư càng trở nên khó khăn hơn, chỉ có thể dựa vào nội dung để tĩnh tâm suy đoán. Tôi cho rằng, bảy bức thư này có lẽ không phải được viết trong cùng một năm. Muốn sắp xếp trật tự của chúng một cách chính xác, bao gồm cả việc đối chiếu với phong thư, thì vẫn cần tới sự nghiên cứu tỉ mỉ của chuyên gia.

     Thứ mà tôi coi trọng hơn cả là nội dung thư. Tính cả bảy bức thư thì số chữ cũng lên tới vài ngàn chứ chẳng ít. Mặc dù chưa từng làm công tác nghiên cứu về Ba Kim, song tôi vẫn kiên quyết thu cất số thư này về, bởi lo chúng bị thất lạc hư hỏng, cũng chính là muốn cứu rỗi một bản tài liệu cho những người nghiên cứu về Ba Kim. Nếu như những thứ sưu tầm trước kia đều là vì thỏa mãn sở thích cá nhân thì lần này lại mang tới một chút ý nghĩa xã hội. Vì những người yêu mến và nghiên cứu Ba Kim, cũng là vì sự nghiệp văn học mà tôi theo đuổi, thì cũng nên dốc lòng làm tròn bổn phận. Xưa kia, có bà lão sống nơi hẻo lánh trên núi Thái Hành Sơn, tuy rằng mê tín song lại hiểu “tôn kính giấy chữ”, có lẽ là biểu hiện của sự tự giác coi trọng văn hóa. Ba Kim tiên sinh cũng chính là tác gia đầu tiên ra sức ủng hộ việc tu sửa và xây dựng bảo tàng Văn học hiện đại Trung Quốc để bảo tồn tư liệu văn hóa lịch sử. Thậm chí, ông còn xem việc xây dựng bảo tàng này là “công việc cuối cùng trong đời”. Ông nói: “Tôi nguyện dùng tinh lực cuối cùng của mình để cống hiến cho bảo tàng Văn học hiện đại Trung Quốc.” Ông còn vì việc này mà gửi thư cho Tổng bí thư trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc, tháo gỡ những khó khăn cho bảo tàng Văn học, cũng là người đi đầu quyên góp chi phí xây dựng…

     Những bức thư này của Ba Kim tiên sinh tuy đã trải qua hơn 70 năm sóng gió song vẫn được lưu giữ nguyên vẹn, thì sao mà không trân quý cho được. Ngẫm đọc chúng dưới ánh đèn khuya, có cảm giác như lại lần nữa được một vị tác gia tiền bối giãi bày nỗi lòng.