Bài viết giành giải Nhất cuộc thi "Review sách văn học"

Touchread xin trân trọng giới thiệu bài review tiểu thuyết "Kẻ nhu nhược" (tác giả Chu Sơn Pha) của sinh viên Nguyễn Phương Mai, bài viết đã giành giải Nhất cuộc thi "Review sách văn học" do Chibooks và trường Cao đẳng Du lịch Sài Gòn phối hợp tổ chức. 

Lấy bối cảnh thời kỳ “chia bánh” của Trung Quốc đang ngập trong loạn lạc chiến tranh cùng sự hoành hành của bọn thổ phỉ cường hào ác bá, tại vùng nông thôn trù phú Thượng Tân – thị trấn rộng không quá ba cây số nhưng mỗi tất đất là một cửa hàng của những người dân bao đời mưu sinh bằng nghề buôn bán. Với sự khôn khéo, gan góc trong bản năng, họ đã đẩy cao thành kiến xã hội về một người bị xem là “Kẻ nhu nhược”.

Khi đưa tiểu thuyết văn học đương đại “Kẻ nhu nhược” đến với độc giả Việt Nam, Chibooks đã hoàn thành bản dịch tiếng Việt truyền tải trọn vẹn giá trị cùng những ý nghĩa được tác giả Chu Sơn Pha gửi gắm trong mỗi trang sách.

Ngòi bút tả thực của Chu Sơn Pha đã khắc họa sống động tính cách từng nhân vật qua những góc nhìn đời đa dạng lẩn quẩn trong vòng sinh tử khắc nghiệt cùng nhiều sự kiện, tình tiết hấp dẫn. Tác giả đã mô tả rõ nét về đời sống, suy nghĩ của người thôn quê đặt trong một thời đại nhiều biến động của Trung Quốc, mà nếu muốn thích nghi, họ buộc phải thay đổi hình tượng. Nhưng dưới định kiến sâu nặng của người đời cùng “lớp áo” nội tâm của một kẻ nhu nhược, liệu sự thay đổi có giúp xoay chuyển số mệnh bản thân? Với giá trị thực tế, cuốn tiểu thuyết hiện đại này xứng đáng được các bạn trẻ quan tâm nhiều hơn. Những gì mà cuốn sách mang lại cho độc giả không phải là “la bàn” chỉ đường, cũng không khiến người ta “thức tỉnh” bằng chân lý cao siêu nhưng chắc chắn “Kẻ nhu nhược” của Chu Sơn Pha giúp khán giả khám phá bản chất chân thực về cuộc đời qua nhiều góc nhìn của các nhân vật.

Câu chuyện xoay quanh Mã Đán, con trai của ông chủ ba cửa hàng gạo lớn nhất thị trấn Thượng Tân. Là người trung thực, hiền lành nhưng cái sự dễ hoảng sợ khiến từ bé đến lớn Mã Đán luôn là tâm điểm cho các trò đùa ác ý của bà con xóm làng. Do luôn cam chịu, nhẫn nhịn mà suốt đời anh ta bị xem là gan bé như gan chuột, một kẻ nhu nhược điển hình. Vì muốn phá bỏ cái danh xưng “kẻ nhu nhược”, Mã Đán quyết tâm “thay gan đổi dạ” rồi chính vì mải mê chứng minh bản lĩnh, Mã Đán dần đưa cả nhà tới cảnh khuynh gia bại sản, đẩy cơ nghiệp của gia đình vào tay Hồng Xung, một kẻ nổi tiếng gian ác, ngang ngược, không sợ trời không sợ đất.

Vào đúng lúc cuộc sống của hai bố con Mã Đán lâm vào khó khăn, ông Mã Cạo Đầu lại tuổi cao sức yếu, láng giềng xa lánh thì Khang Khu, cô gái trẻ mắc một thứ bệnh oái oăm, bước vào cuộc sống của họ. Một mình Mã Đán phải xoay sở ra sao để nuôi sống gia đình?

Hình tượng Khang Khu như làn gió trở mùa, ban đầu mang đến chút rối lòng vì sự đột ngột, không cho người ta kịp chuẩn bị đã phải đón nhận cái lạnh len lỏi vào tận tâm trí, nhưng cũng lại như một dòng nhựa sống đem tới chút tươi mát cho cuộc đời.

Mã Đán yêu Khang Khu, xem cô là “lá gan” thúc đẩy mình phấn đấu để thoát khỏi cái bóng của kẻ nhu nhược. Từ đây, hành trình “luyện gan” của Mã Đán chính thức bắt đầu. Không nhanh không chậm mà bằng sự kiên trì, Mã Đán đã ròng rã theo chân Lý Tông Nhân và Quốc dân Đảng tham gia vô số cuộc chiến, thân thể hằn biết bao nhiêu chiến tích luyện gan rồi lại tới quãng thời gian dai dẳng cầm cự, chờ đợi một ngày “Xã hội mới” của Đảng Cộng Sản Trung Hoa được hoàn chỉnh. Thế nhưng tại nơi quê nhà, Mã Đán vẫn bị người dân coi thường, luôn bị mang ra so sánh với tên ác bá Hồng Xung.

Trong thế giới ấy, ranh giới nào giữa cái thiện và cái ác? Điều gì quyết định người hèn kẻ mạnh? Sự nhẫn nhịn, vi hòa, sự phấn đấu nỗ lực và tính kiên trì của Mã Đán liệu có vô nghĩa?

Ban đầu, “sợ” là từ được Mã Đán dùng nhiều nhất, hay như Mã Cạo Đầu, Khang Khu, cha con Mao Tuyết Hoa, kể cả Hồng Xung, mỗi số phận đều giấu một nỗi sợ của riêng mình. Thực chất, những nỗi sợ thầm kín đó là gì?

Đối lập với tuyến nhân vật “biết sợ”, luôn có những con người gan dạ, dám xông pha và có lý tưởng nhưng số phận lại quá ngắn ngủi như Lục Què, Cố Ngưu, Mã Hổ. Như vậy, sống lâu so với can đảm - đâu mới thực sự là điều quan trọng?

Giọng văn trào phúng, ngòi bút sắc bén, qua từng trang sách, tác giả Chu Sơn Pha đã gửi gắm những thông điệp về hiện thực trần trụi trong một thời đại rối ren của Trung Quốc, nơi mà xã hội còn nặng định kiến, nhưng thực ra, định kiến đáng sợ nhất chính là sự thờ ơ của người với người, cùng với đó là thói tọc mạch, quan tâm thái quá đến chuyện nhà người khác, là sự vô tâm khi buông lời bình phẩm tiêu cực, gây ảnh hưởng nặng nề cho tâm lý những đứa trẻ “lớn xác”, buộc họ phải phản kháng dẫn đến nhiều hệ lụy. Mỗi lần Mã Đán liều lĩnh làm chuyện gì đó thiếu suy nghĩ, nguồn cơn đều do lời xúi giục của người khác đã “đánh” vào nỗi đau thầm kín…

Mã Đán đã sống một cuộc đời “truyền kỳ” nhưng cũng đầy bi phẫn trong vòng tròn luân thường xoay quanh bởi cái gọi là bản chất thực mà ai nấy đều cảm nhận được nhưng từng người sẽ dùng phương thức nào để đối diện? Họ sẽ ngộ nhận, trốn tránh, phản kháng hay bằng tinh thần thép đề cao trách nhiệm?

Xuyên suốt mạch truyện là câu nói “Kẻ nhu nhược thì sống lâu” nhằm nêu cao giá trị của sự sống. Nhưng trước hết, muốn cắt nghĩa sự sống thì phải luôn nỗ lực duy trì sự tồn tại, song, con người không thể chỉ tồn tại mà phải luôn tìm kiếm lý do để ngày mai thức giấc. Cuốn tiểu thuyết đã hoàn thiện một bức tranh toàn cảnh đa sắc với nhiều số phận chìm nổi trong muôn nẻo của kiếp nhân sinh với bánh xe vô thường, nhân quả, cách con người nhìn nhận bản ngã, bản tâm của mình vì danh lợi, vì lý tưởng, vì tình yêu, vì trách nhiệm, và điều gì mới là tia sáng cứu rỗi cuộc đời.

Tác phẩm “Kẻ nhu nhược” giúp người đọc hiểu về đạo lý làm người, cắt nghĩa đức tính can cường, bản tâm ngay thẳng lương thiện. Qua đó, có thể thấu tỏ câu nói “Chín người thì mười ý”: Dù bản thân mình có nỗ lực phấn đấu thế nào thì vẫn luôn có những người “lời ra tiếng vào”, bàn tán không dứt và không công nhận sự nỗ lực của người khác. Nhưng điều quan trọng không phải là nổi giận hay dao động trước các điều tiêu cực đến từ bên ngoài mà là cách con người lựa chọn đối diện. Nếu giữ được tâm-trí sáng suốt, ngay thẳng, giữ được sự đối đãi bằng cái tâm lương thiện chân chính thì đó sẽ luôn là “la bàn” chỉ đường đúng đắn nhất, bởi xét cho cùng, tất cả chỉ là ý niệm trong dòng chảy nhân sinh.

Ngoài ra, tiểu thuyết “Kẻ nhu nhược” còn cho thấy lý do vì sao thế giới công nhận người Trung Quốc làm kinh doanh giỏi: Đó là 3 yếu tố vô cùng quan trọng luôn được nhắc đến trong “Kẻ nhu nhược”, đặc biệt bằng việc đề cao chữ “tín”. Trong cốt truyện, các thương gia làm ăn luôn bán gì treo đó, nói gì làm đó. Bố của Mã Đán lập khế ước công bố trao 3 cửa hàng gạo cho Hồng Xung thì khi lấy lại, ông thà chết vẫn phải “rửa danh”, bắt Hồng Xung phải tự mình công bố trao trả cửa hàng gạo trước thiên hạ. Truyện lấy bối cảnh tại một thị trấn dẫu nhỏ nhưng buôn bán lại phát đạt nhờ tính “cộng đồng”. Cả thị trấn Thượng Tân đều là hộ kinh doanh, giống như câu nói “Buôn có bạn, bán có phường” mà tác giả thường nhắc đến như: cửa hàng gạo Mã Nhất, Mã Nhị, Mã Tam, cửa hàng xoong nồi La Ký, nhà may họ Mao, lò rèn Phạm Đại, cửa hiệu trang sức Kiềm Điền, đại lý gạo Phong Dụ, Á Đông Hội quán… Dù ngoài người ta có thể không vừa ý với nhau, dẫn tới lời qua tiếng lại nhưng không hề tranh giành việc kinh doanh, thậm chí, cả làng dám bỏ xuống hiềm khích cá nhân để chung tay giúp nhau xây dựng lại cơ nghiệp. Ngoài ra, người Trung Quốc luôn đề cao truyền thống “gia truyền”, nghề gì cũng là cha truyền con nối. Tổ tiên Mã Đán làm nghề cạo đầu, bố Mã Đán trước khi trở thành chủ cửa hàng gạo cũng là thợ cạo đầu. Đến đời Mã Đán cũng vẫn nối nghiệp cạo đầu và buôn gạo. Ngoài ra, các nhà buôn khác cũng luôn có truyền nhân giữ lửa nghề. Qua bí kíp thành công của người dân thị trấn Thượng Tân, nhìn rộng ra là người Trung Quốc, có thể thấy ngoài nắm bắt thời vận và cơ hội, con người nhất định phải luôn đặt chữ “tín” lên đầu, phải biết chung tay giúp nhau xây dựng một cộng đồng vững mạnh bền chặt, biết chia sẻ, chỉ dẫn nhau để duy trì sự hưng thịnh.